ପ୍ରଭୁ ନୀଳକଣ୍ଠେଶ୍ୱର ହେଉଛନ୍ତି ପୁରୀ, ଭୁବନେଶ୍ୱର ଓ ଗଞ୍ଜାମ ସହିତ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ପୂଜା ପାଉଥିବା ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କର ଅତି କଲ୍ୟାଣକାରୀ ରୂପ। ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂ ଶିବ ବିଷ ପାନ କରି କଣ୍ଠରେ ଧାରଣ କରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ନାମ 'ନୀଳକଣ୍ଠ' ହୋଇଛି। ପୁରୀର ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଶିବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୀଳକଣ୍ଠେଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରଧାନ ରକ୍ଷକ ଅଟନ୍ତି। ସିଦ୍ଧି, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ବିଷାକ୍ତ ପ୍ରଭାବରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରଭୁ ନୀଳକଣ୍ଠେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟରେ ଜଳାଭିଷେକ ଓ ବେଲପତ୍ର ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି। ପ୍ରଭୁ ନୀଳକଣ୍ଠେଶ୍ୱର ଜଗତର ସମସ୍ତ କଳୁଷ ହରଣ କରି ଶାନ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।